تبلیغات
پایگاه اینترنتی ترویج "وتیور" در ایران

پایگاه اینترنتی ترویج "وتیور" در ایران
به نام خالق هستی 
 وبلاگ
درباره وبلاگ

نخستین وبلاگ ویژه ترویج وتیور در ایران
چت باکس


زخم عمیق فرسایش بر پیکره خاک ایران

درکشور ما در رابطه با مسأله فرسایش، آمار و ارقام متفاوتی وجود دارد و هرکدام از صاحبنظران و یا مسئولان امر، اعداد گوناگونی را در این باره ارائه می دهند؛ اما متأسفانه همه این نظرات مختلف، دارای یک فصل مشترک هستند:
فرسایش خاک در ایران، بالاتر از همه حد نصاب های جهانی و در وضعیت هشدار قرار دارد!

برای تشریح بیشتر موضوع، خلاصه ای از بعضی اخبار و نظرات کارشناسان و متولیان در زمینه فرسایش را در ذیل آورده ایم که مطالعه آن می تواند تا حدودی، ابعاد مسأله را روشن سازد:

1) فرسایش خاک در ایران 3 برابر شاخص جهانی است
 مدیرکل سابق دفتر حفاظت خاک و کنترل فرسایش سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، فرسایش خاک در ایران را 3 برابر شاخص جهانی عنوان کرد و گفت: براساس آمار، میزان فرسایش خاک در کشور سالانه 2 میلیارد تن است.

به گزارش خبرگزاری آریا، مهندس پرویز گرشاسبی افزود: فرسایش آبی کشور بیش از 16/5 تن در هکتار است؛ در حالی که میزان شاخص جهانی فرسایش آبی بین 5 تا 6 تن در هکتار است و کشور ما با شاخص جهانی فرسایش فاصله زیادی دارد.

این کارشناس ارشد آبخیزداری، با اشاره به افزایش روند فرسایش آبی طی 3 دهه اخیر در کشور گفت: در شرایط فعلی فرسایش آبی در سطحی معادل 125میلیون هکتار خارج از حد طبیعی است که با تشدید روند فرسایش، میزان نفوذ پذیری خاک بطور تصاعدی کاهش یافته و میزان هرزاب‌های سطحی سریع و مخرب افزایش می‌یابد و از دسترس خارج می‌شود.

وی تصریح کرد: متأسفانه در شرایط فعلی سیکل فرسایش خاک در کشور ما بیشتر از خاک‌زایی است و تا زمانی که عامل خاک زایی با فرسایش خاک برابری نکند این مشکل پابرجا خواهد ماند؛ چرا که علاوه بر 125 میلیون هکتار فرسایش آبی 34میلیون هکتار نیز در معرض فرسایش بادی قرار دارد. بنابر این باید روی فرسایش خاک به‌صورت جدی کار شود.

گرشاسبی مناطق در معرض فرسایش خندقی یا گالی کشور را 500 هزار هکتار ذکر کرد و گفت: منطقه وسیعی از چابهار نیز تحت شرایط خورده شدن اراضی قرار دارد که با وجود شرایط جوی و ریزش باران‌ها، دره‌های عمیقی به‌خصوص در اراضی کشاورزی ایجاد شده و این مهم‌ترین مشکل اراضی کشاورزی در منطقه است.

منبع و لینک خبر: همشهری آنلاین http://hamshahrionline.ir/news-105163.aspx

2) فرسایش خاک در ایران

اگرچه تصویر صحیحی از فرسایش خاک در کشور موجود نمی­باشد لکن بر مبنای آمار و رسوبات ته نشین شده در مخازن سدهای بزرگ كشور و نـیز برآورد سازمان خواروبار و كشاورزی جهانی(‌فائو)، ‌میزان فرسایش(‌آبی)‌ خاك در کشور حدود 38 تن در هكتار در سال می باشد که در سطحی حدود 125 میلیون هكتار از آبخیزهای ایران، حدود 75/4 میلیارد تن در سال برآورد میگردد. لازم به ذكر است كه این رقم در  سال 1350 حدود یك و در سال 1360 حدود 2/5 میلیارد تن در سال برآورد گردیده است. به این ترتیب، بطور متوسط در هر سال و از هر هكتار اراضی كشور در حدود 75 كیلوگرم نیتروژن، 24 كیلوگرم فسفر و 8 كیلوگرم پتاسیم از دست می­رود. این رقم معادل 150 كیلوگرم كود شیمیایی در هكتار می باشد، كه سالانه معادل  میلیاردها ریال خسارت از طریق كاهش عناصر غذایی خاك را به کشور تحمیل می­کند.

هم­چنین ‌بر اساس آمار موجود، ‌میزان رسوبدهی حوزه های آبخیز كشور بطور متوسط 8/2 متر مكعب در هكتار در سال میباشد كه از این مقدار 7 متر مكعب آن در مخازن سدها رسوب می­نماید و بقیه از دریچه سدها خارج می­شود. بدین ترتیب با توجه به مساحت حوزه‌های آبخیز سدهای در دست بهره­برداری كه از طرف وزارت نیرو 33 میلیون هكتار اعلام شده است، حجم رسوبگذاری در مخازن سدها حدود 231 میلیون متر مكعب برآورد می­گردد. همچنین قابل پیش­بینی است كه با حفظ روند موجود رسوبدهی حوزه‌ها و عدم افزایش آن در مخازن سدهای در دست،‌ سالیانه حدود 511 میلیون متر مكعب گل و لای در كل مخازن سدها رسوب نماید. انباشته شدن مخازن سدهای ذخیره ای كشور از رسوبات كه در دهه 1340 توسط كارشناسان متخصص اعلام شده بود، دولت وقت را به فكر چاره اندیشی بمنظور پیشگیری از ورود رسوبات به دریاچه های سدهای مهمی چون امیركبیر، دز و سفیدرود انداخت.

منبع و لینک خبر: ستاد توسعه فناوری آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست/ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری 

http://ab.isti.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=141&Itemid=367

3) فرسایش خاک، بزرگترین تخریب زیست محیطی در ایران

دکتر برهان ریاضی، استاد دانشگاه، همزمان با روز جهانی گرامیداشت زمین (2 اردیبهشت، 22 آوریل)، گفت: ما در کمربند خشک و نیمه‌خشک زمین هستیم و به همین خاطر باید حساسیت بسیار زیادی نسبت به پوشش گیاهی سرزمین خود داشته باشیم اما با کمال تعجب می‌بینیم که به‌خاطر از بین بردن پوشش گیاهی، رکورددار فرسایش خاک در جهان هم هستیم.

او فرسایش خاک را مهم‌ترین تخریب در ایران دانست و گفت: خاک، بستر حیات است اما به خاطر نبود فرهنگ و آگاهی زیست‌محیطی نابودی خاک و فرسایش آن در ایران چندین برابر متوسط جهانی است. بنابراین وقتی بستر حیات یک سرزمین به این سرعت در حال نابودی است، آینده مردم آن سرزمین نیز معلوم است. ریاضی این فرسایش را ناشی از چرای بی‌حد و اندازه دام، کشت بی‌رویه دیم در تمام دشت‌های دارای بارندگی مناسب و کسب روزی ساکنان تنگدست مناطق روستایی و عشایری از پوشش گیاهی سرزمین دانست و گفت: اینکه وزارت کشاورزی در آمارهای خود اطلاع می‌دهد که سطح زیرکشت گندم و جو بالا رفته، خبر خوبی نیست بلکه در واقع وزارت کشاورزی باید بازده کشت در واحد سطح را بالا ببرد. بازدهی کشت دیم یک بیستم کشت آبی مناسب است. این درحالی است که کشاورزان هر زمینی که کمی بارندگی در سال دارد را شخم می‌زنند و کشت می‌کنند و پس از مدتی به حال خود رها می‌کنند. این زمین‌های شخم خورده پس از مدتی با یکی دو باران و رگبار، خاک حاصلخیز سطح خود را از دست می‌دهند و تبدیل به سنگلاخ می‌شوند. این خاک شسته شده هم سرانجام با آب رودخانه‌ها به دریاچه سدها می‌رسد و مخزن سدها را پرمی‌کند.

منبع و لینک خبر: همشهری آنلاین http://hamshahrionline.ir/news-105698.aspx

4) فرسایش خاک در ایران حدود 2 میلیارد تن می باشد

"محمدرضا جهانسوز" معاون امور تولیدات گیاهی وزارت جهاد کشاوری در گزارش خاک ورزی حفاظتی  آورده است:  میزان کل فرسایش خاک در جهان 26 میلیارد تن تخمین زده می‌شود و سهم ایران از آن در حدود 2 میلیارد تن می‌باشد.

به موازات مسئله فرسایش، کاهش ماده آلی خاک که در اثر عوامل مختلفی رخ می‌دهد، به چالش دیگر کشاورزی تبدیل شده است. میزان ماده آلی در اکثر نواحی کشور زیر یک درصد بوده و این امر می‌تواند پیامدهای منفی قابل توجهی برای کشاورزی به بار آورد. شخم با استفاده از گاو‌آهن برگردان‌دار نقش زیادی در کاهش ماده آلی خاک، میزان فرسایش و جرم مخصوص ظاهری خاک افزایش، نفوذ‌پذیری و تهویه آن کاهش یابد.

خاک‌ورزی حفاظتی به مجموعه‌ای از تکنیک‌ها شامل نگهداری بقایای گیاهی در سطح خاک، تناوب زراعی، کاربرد کود سبز، کنترل عبور و مرور وسائل و ماشین‌های کشاورزی و استفاده از بسترها یا پشته‌های عریض گفته می‌شود.

منبع و لینک خبر: خبرگزاری اقتصادی ایران(econews.ir)

5) نرخ رشد فرسایش خاک در ایران ۶ برابر استاندارد جهانی است

عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگل های کشور با اشاره به این که در ناپایداری سرزمین از بین ۱۴۸ کشور در دنیا رتبه ۱۳۵ را داریم گفت: سرعت رشد و شتاب گسترش فرسایش خاک در ایران ۶ برابر استاندارد جهانی است. محمد درویش در گفت وگو با خبرنگار مهر با بیان این که بیابان زایی در دنیا سومین، و در ایران نخستین عامل ناپایداری و فرسایش خاک است، افزود: ۹۰ درصد خاک ایران در زیست اقلیم خشک قرار دارد و با توجه به محدودیت بارش باران و تبخیر زیاد در این اقلیم، باید به سمت استفاده از شیوه های نو در پایداری سرزمین برویم.

منبع و لینک خبر: انجمن سیستم های سطوح آبگیر باران ایران http://ircsa.ir/portal/

6) هزینه فرسایش خاک معادل 14 درصد درآمد ناخالص داخلی است

فرود شریفی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، هزینه فرسایش خاک در ایران را معادل 14 درصد درآمد ناخالص داخلی اعلام کرد و افزود: شدت فرسایش خاک در ایران سالانه 15 تا 20 تن در هکتار است.

وی با اشاره به شاخص های هشداردهنده آبخیزداری درکشورعنوان کرد: عرصه های مولد هرز آب معادل 91 میلیون هکتار، فرسایش خاک خارج از حد طبیعی معادل 125 میلیون هکتار، هرزآب سطحی سریع حدود 100 میلیارد مترمکعب در سال، رسوبدهی حوزه های سدهای کشور 250 میلیون متر مکعب در سال، مناطق سیل گیر کشور شامل 255 شهر،8 هزار و 650 آبادی، 20 هزار رشته قنات، یک میلیون هکتار اراضی زراعی و بخش قابل توجهی از جاده ها و راههای ارتباطی را شامل می شود. 

منبع و لینک خبر: خبرگزاری مهر http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=848236

7) فرسایش‌خاک در افق۱۴۰۴ تک‌رقمی می‌شود

محمدرضا شجاعی، معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، در گفتگو با فارس گفت: 95 میلیون هکتار از اراضی کشور به دلیل قرار گرفتن در شرایط شیب‌دار در صورتی که عملیات آبخیزداری در آن انجام نشود نزولات آسمانی بدون استفاده به صورت رواناب از دسترس خارج شده و نیز خاک قابل استفاده را با خود به دریاها و پشت سدها می‌برد. این فرسایش به حدی است که مجموع آنها می‌تواند سالانه یک سد را از ما بگیرد. بنابراین لزوم آبخیزداری در کشور کاملا روشن است و دولت و قانونگذاران نیز با درک این مهم سالانه بودجه این بخش را افزایش می‌دهند به طوری که برای سال 91 حدود 20 درصد این بودجه رشد داشته و در سفرهای استانی هیئت دولت نیز طرح‌های آبخیزداری از طرح‌های شاخصی است که مورد اقبال واقع می‌شود.

وی میانگین رسوب‌ پشت سدها را سالانه 238 الی 250 میلیون متر مکعب خواند که معادل حجم مخزن سد امیرکبیر است.

محمد رضا شجاعی در تشریح آبخیزداری اظهار کرد: آبخیزداری به عملیاتی گفته می‌شود که با انجام آن از هدررفت نزولات آسمانی به صورت رواناب جلوگیری و آب به سفره‌های زیر زمینی نفوذ می‌کند. در این فرایند همچنین از وقوع فرسایش خاک هم جلوگیری می‌شود.

شجاعی گفت: در حال حاضر میزان فرسایش خاک سالانه 16.7 تن در هکتار است که پیش‌بینی شده تا پایان سند چشم‌انداز در سال 1404 تک رقمی شود و در حال حاضر فرشایش در کشورهای منطقه، سالانه 5 الی 8 تن در هکتار است.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها تصریح کرد: موضوع کاهش فرسایش خاک در ماده 11 قانون بهره‌وری کشاورزی نیز پیش‌بینی شده و سالانه بر اساس این قانون یک تن در هکتار و در اراضی کشاورزی 3 تن در هکتار باید کاهش یابد. وی با اشاره به اینکه طی سالهای گذشته حتی میزان فرسایش 25 تن در هکتار هم در کشور بوده است، کاهش آن به 16.7 تن در هکتار را متأثر از فعالیت‌های بخش آبخیزداری در کشور خواند.

منبع و لینک خبر: خبرگزاری فارس http://www.farsnews.com/




طبقه بندی: حفاظت از خاک و آب،  گزیده اخبار، 
برچسب ها: فرسایش، آبخیزداری،  
[ شنبه 17 تیر 1391 ] [ 09:43 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
مقدمه ای بر مبحث فرسایش خاک
جایگاه ویژه خاک در زندگی موجودات کره زمین و نقش بی بدیل آن در ایجاد بستر مناسب برای رشد گیاه و همچنین تولید غذای انسان و سایر موجودات زنده، بر کسی پوشیده نیست و چنانکه در مطالب قبل نیز اشاره شد، فرسایش و هدرروی خاک های حاصلخیز، سبب به خطر افتادن زیست بوم موجودات مختلف و خصوصا به خطر افتادن امنیت غذایی و بهداشتی انسان می گردد.
اهمیت موضوع فرسایش و شدت وقوع آن در کشور عزیزمان ایران از سویی، و توانایی بالقوه گیاهانی چون وتیور در مهار و کاهش تبعات آن از سوی دیگر، ما را بر آن داشت که پرونده ویژه ای را برای این موضوع باز کرده و به مطالعه و ارائه راهکار در این زمینه بپردازیم.
در بخش اول، مروری داریم بر تعاریف مربوط به مبحث فرسایش و شناخت بعضی از عوامل وقوع آن و در بخش های بعدی به ارائه راهکارهای وتیوری در این زمینه خواهیم پرداخت.

فرسایش خاک چیست؟
فرسایش اساسا یک پدیده تسطیح یا هموارکننده سطح زمین است به این ترتیب که خاک و قلوه سنگ از راه حمل شدن، غلتیدن و یا شسته شدن تحت تاثیر نیروی ثقل از نقاط مرتفع به محلهای پست حرکت می‌کند و یا توسط نیروی باد از محلی به محل دیگر جابجا می شود.

عوامل فرسایش
باد: این عامل بخودی خود نمی‌تواند صخره‌ها را بفرساید ولی هنگامی که ذرات معلق شن یا خاک را همراه خود حمل می‌کند موجب ساییده شدن حتی سخت‌ترین صخره‌ها نیز می‌گردد. این عمل شبیه حرکت دور آهسته سنباده کشی است که به منظور تمیز کردن سطح فلزات قبل از رنگ کردن آنها مورد استفاده فرار می‌گیرد.

فرسایش بادی

آب: به تنهایی مهمترین عامل فرسایش به حساب می‌آید. باران، جویبارها و رودخانه ها؛ همگی خاک را خراشیده و با خود حمل می‌کنند و  امواج، سواحل دریاها و دریاچه‌ها را می‌فرسایند. در حقیقت می‌توان گفت هر زمان و بهر شکلی که آب در حال حرکت باشد موجب فرسایش سرحدات خود می‌گردد.

فرسایش آبی 1
فرسایش آبی 2

فرسایش آبی 32

تغییرات دما: وقتی که فرسایش زمین‌شناسی مورد نظر باشد گذشت زمان غیر قابل تشخیص است و تغییرات بسیار جزیی یا بسیار آهسته در مدت طولانی تدریجاً اهمیت پیدا می‌کنند. به عنوان مثال می‌توان از ورقه ورقه شدن و شکاف برداشتن سنگها و صخره‌ها در اثر تغییر درجه حرارت نام برد. تغییرات سریع درجه حرارت روز و شب فقط روی سطح صخره‌ها اثر می‌گذارد در حالیکه تغییرات آرام بین زمستان و تابستان تا اعماق بیشتری نفوذ می‌کند. وقتی که تغییرات درجه حرارت با یخبندان نیز همراه باشد در اثر انبساط حجم آب در بین شکافها و درزها اثر خردکنندگی آن بشدت افزایش میبابد.

freezing

موجودات زنده: بعضی از انواع حیات مانند جلبکها و گلسنگها عملاً موجب شکسته شدن سنگها می‌شوند ولی اثر عمده موجودات زنده، ایجاد اختلالاتی است که اثر عوامل دیگر را سرعت می‌بخشد. حیوانات با پا گذاشتن بر روی سنگ و خاک موجب شکستن آنها شده و نتیجتا حمل آنها بوسیه آب یا باد را تسهیل می‌کنند. کرم خاکی و موریانه موجب به هم خوردن و افزایش هوادیدگی و اکسیداسیون خاک شده و با این ترتیب پدیده تبدیل صخره‌های مقاوم، به خاک قابل فرسوده شدن را سرعت می بخشند.

فرسایش تشدیدی
فعالیتهای غیر کشاورزی بشر که موجب تشدید پدیده‌های فرسایش می‌شوند در مقیاس جهانی از اهمیت کمی برخورداند. ما کوهها را برای استخراج سنگ حفاری می‌کنیم. در یک جا زمین را گود کرده و در جای دیگر گودی را پر می‌کنیم ولی این دخالتها در قسمت بسیار کوچکی از سطح کره زمین انجام می‌گیرد.
اما کشاورزی و فعالیتهای مربوط به آن در چنان سطح وسیعی انجام می‌گیرد که بطور بسیار بارزی سرعت فرایندهای فرسایشی را تغییر می‌دهد و تقریبا تمام عملیات کشاورزی در جهت افزایش فرسایش عمل می‌کند.
انسان با شخم زدن زمین، میلیونها بار سریعتر از حیوانات حفار موجب به هم خوردن و هوادیدگی خاک می‌گردد و لذا تمام پدیده‌های فیزیکی طبیعت -که فرسایش یکی از آنهاست- تشدید می‌شود.
کشاورزی

حدود قابل قبول فرسایش
هدف متخصصین حفاظت خاک اطمینان از این امر است که از زمین به ترتیبی استفاده شود که این استفاده بتواند به طور نامحدود ادامه یابد. یعنی هیچ گونه تخریب تدریجی خاک صورت نپذیرد. این هدف زمانی تحقق می‌یابد که سرعت از دست رفتن خاک بیشتر از سرعت تشکیل آن نباشد. سرعت تشکیل خاک را نمی‌توان به دقت اندازه گیری کرد ولی بهترین تخمین خاکشناسان این است که در شرایط طبیعی، چیزی حدود ۳۰۰ سال طول می‌کشد تا ۲۵ میلی متر خاک سطحی تشکیل شود(بنت ۱۹۳۹ فصل دوم). این مدت برای وقتی که بهم خوردگی، هوادیدگی و شستشوی خاک با عملیات تهیه زمین سرعت می‌گیرد به حدود ۳۰ سال تقلیل می‌یابد. سرعت تشکیل ۲۵ میلی متر خاک در ۳۰ سال تقریبا برابر است با 12/5 تن در هکتار در سال و این رقمی است که اغلب به عنوان حدی که فرسایش نبایستی از آن بیشتر شود پذیرفته شده‌است. البته واضح است که میزان قابل قبول خاک از دست رفته ثابت نبوده و به شرایط آن بستگی دارد. اگر پروفیلی از یک خاک عمیق با حاصلخیزی یکسان در تمام سطوح تشکیل شده باشد از دست دادن ۲۵ میلی متر خاک در ۳۰ سال آنقدر خطر جدی در بر ندارد که از دست رفتن همین مقدار خاک از پروفیلی متشکل از چند سانتی متر خاک بر روی صخره‌های سخت. بدین ترتیب ارقامی که به عنوان حد قابل قبول فرسایش مورد استفاده قرار می‌گیرند به ندرت از 12/5 تن در هکتار در سال بالاترند. در آمریکا ارقام بین 2/5 تا 12/5 تن در هکتار در سال متداولند و در فدراسیون آفریقای مرکزی رقم 10 برای خاکهای شنی و 12/5 تن در هکتار در سال برای خاکهای رسی به کار می‌رود.

انواع فرسایش
اولین تقسیم بندی فرسایش آبی که بوسیله متخصصین پیشتاز حفاظت خاک انجام گرفت این پدیده را به مراحلی منطبق بر تجمع تدریجی رواناب سطحی تقسیم می‌کند که با فرسایش سطحی(Sheet Erosion)(شسته شدن سطح خاک زراعی) شروع می‌شود، سپس با تجمع آب در جویبارهای کوچک وارد مرحله فرسایش شیاری(Rill Erosion)می‌گردد. بعد وقتی که آبراهه‌های فرسایش یافته بزرگتر شوند فرسایش خندقی(Gully Erosionنامیده می‌شود و بالاخره فرسایش نوع آخر فرسایش کناره‌ای است که با بریده شدن سواحل رودخانه‌ها و یا جویها توسط آب جاری در آنها بوجود می‌آید. البته تقسیم بندی دیگری نیز وجود دارد که به جای فرسایش سطحی، فرسایش پاشمانی(Splash Erosion)(ناشی از برخورد قطرات باران) را به عنوان نوع اول از فرسایش آبی معرفی می‌کند.

مراحل مختلف پدیده فرسایش
 این موضوع را می‌توان به بهترین وجهی با در نظر گرفتن تقسیم بندی پدیده فرسایش که چندین سال قبل توسط الیسون انجام گرفته توضیح داد. در این تقسیم بندی سه مرحله اساسی «جدا شدن ذرات از همدیگر»(Detachment)، «نقل مکان» (Transportation) و «رسوب گذاری» (Deposition) برای فرسایش مشخص شده‌ است. الیسون با بررسیهای آزمایشگاهی نشان داد که خاکهای مختلف عکس العملهای متفاوتی در هر یک از مراحل فوق از خود نشان می‌دهند. برای مثال ذرات خاکی با بافت شنی بسیار آسانتر از ذرات یک خاک رسی از هم جدا می‌شوند. ولی ذرات رس پس از جداشدن خیلی آسانتر از ذرات شن حمل می‌گردند.

برای مطالعه بیشتر در مورد فرسایش اینجا کلیک کنید.



طبقه بندی: حفاظت از خاک و آب، 
برچسب ها: فرسایش،  
[ یکشنبه 11 تیر 1391 ] [ 03:46 ب.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات

مروری بر خواص دارویی گیاه وتیور

* وتیور، گیاهی معطر و حاوی مواد مؤثره ای است که از ریشه، برگ و گلهای آن در تولید انواع داروها و محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده می گردد.

در بسیاری از کشورهای جهان از جمله هندوستان، وتیور را برای استفاده از شاخ و برگ و ریشه ها و عمدتا به منظور استخراج روغن آن پرورش می دهند.

وتیور روغن


استحصال و شستشوی وتیور وحشی بصورت سنتی توسط بومیان

بومیان

roots1


ریشه های Vetiveria Zizanioides شستشو و دسته بندی شده آماده صادرات

وتیور بانچ


حمل ریشه های وتیور وحشی به واحد اسانس گیری و استخراج روغن

عرق گیری 1

عرق گیری 2


* روغن وتیور(Vetiver Essential Oil) دارای کاربردهای وسیعی در صنایع داروسازی و تولیدات آرایشی و بهداشتی بوده و به دلیل برخورداری از بوی مطبوع و کارکرد مؤثر، به یکی از گیاهان محبوب و فراگیر در این زمینه تبدیل شده است.

روغن های این گیاه با توجه به رقم آن، دارای رنگهای متنوع بوده و در ساخت انواع محصولات آرایشی و بهداشتی از آن استفاده می شود.

روغن 1

روغن 2


* ریشه های وتیور دارای رایحه ای چوبی-خاکی و شیرین با ماندگاری زیاد است که به عنوان یک پایدار کننده(fixative) بسیار مؤثر در انواع عطرهای زنانه و مردانه بکار می رود.

ادکلن1

ادکلن2

* روغن وتیور دارای خاصیت التیام بخشی، نرم کنندگی و ضد التهابی برای پوست انسان است؛ به همین دلیل در تولید انواع کرم، لوسیون و شامپو بکار رفته و صابون های ساخته شده از آن هم جزء مرغوبترین صابونها با خاصیت ضد جوش و ضد التهاب محسوب می شود.

لوسیون

لوسیون

لوسیون های بعد از اصلاح(تصاویر فوق) و شامپو و صابون وتیور(تصاویر پایین)

شامپو

صابون

* ریشه های وتیور، علاوه بر بوی مطبوع و دلپذیر، حاوی مواد مؤثره ای است که دارای خاصیت آرام بخشی نیز می باشد؛ و لذا به عنوان گیاهی خوشبو کننده و دارویی آرامش بخش در انواع دمنوشها و شربتها از آن استفاده می شود.

شربت وتیور و لیمو

شربت


* از عصاره های وتیور در تولید مواد تمیز کننده و ضدعفونی کننده نیز استفاده می شود. 

تمیزکننده

اسپری تمیز کننده سطوح، حاوی عصاره وتیور و پرتقال

* سایر خواص دارویی

بعضی از مواد استخراج شده از برگ، ریشه و گل های وتیور، در موارد زیر کاربرد دارند:

کاهش استرس و نگرانی، کمک به رفع فشارهای عصبی، طپش قلب، فشار خون بالا، فشارهای پیش از قاعدگی، بی خوابی، سرد مزاجی، گرفتگی عضلات وبرخی مصارف درمانی دیگر.


برچسب ها: گیاهان دارویی، مواد مؤثره، روغن وتیور،  
[ دوشنبه 5 تیر 1391 ] [ 09:53 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات

مویرگ

بسیاری از ویژگی ها و کاربردهای گیاه وتیور، مرهون ریشه های خاص این گیاه است.

در میان گیاهان علفی یا گراس ها، این تنها گونه ای است که ریشه هایی چنین انبوه با بیومس(Biomass) زیاد تولید می کند. طویل بودن ریشه ها و در عین حال گسترش عرضی کم و حرکت عمودی آنها به داخل زمین، خواصی را ایجاد می کند که بعضی از آنها عبارتند از:

·         افزایش پایداری گیاه در خاک و استقامت آن در برابر سیلاب

·         توانایی تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش خصوصا در سطوح شیبدار

·         دسترسی بیشتر گیاه به رطوبت اعماق خاک و مقاومت در برابر خشکسالی

·         استخراج مواد مغذی از لایه های پایین تر خاک و انتقال آنها به سطح

·         افزایش سطح تماس ریشه ها با آب و خاک و درنتیجه توانایی بالای جذب و ذخیره انواع آلودگی ها، مواد سمی و فلزات سنگین موجود در آب و خاک

·         ترمیم و اصلاح بافت خاک و مناسب سازی آن برای کشاورزی

·         عدم رقابت و مزاحمت گیاه وتیور برای بسیاری از گیاهان دیگر از جمله درختان میوه و حتی گیاهان زراعی نظیر ذرت

·         افزایش میزان نفوذ اکسیژن هوا به داخل خاک

·         هدایت بخش عمده ای از رواناب ها به لایه های پایین تر زمین

·         ایجاد چنبره ای در درون زمین که ذرات خاک را در کنار هم نگه می دارد و درعین حال همانند مویرگهایی به تبادل اکسیژن، کربن و سایر مواد و عناصر با آنها می پردازد.

بقایای ریشه وتیور در خاک می تواند همانند یک کود ارگانیک عمل کرده و ضمن بهبود کیفیت خاک، آن را از مواد غذایی مفید برای محصولات کشاورزی غنی سازد. همچنین ریشه های این گیاه حاوی موادی است که جوندگان موذی از جمله موشهای صحرایی(Rats) -که تهدیدی جدی برای محصولات کشاورزی هستند- را دور می سازد.

موش صحرایی

برای مطالعه بیشتر در مورد اثر روغنهای وتیور بر روی موشهای صحرایی اینجا را کلیک کنید.

سایر کاربردها و خواص ریشه های وتیور نظیر تولید صنایع دستی، خواص دارویی و تولیدات آرایشی و بهداشتی را در مطالب بعد و به تفصیل ارائه خواهیم کرد.




طبقه بندی: كاربردهای وتیور،  حفاظت از خاک و آب، 
برچسب ها: ریشه های وتیور، آب و خاک،  
[ سه شنبه 16 خرداد 1391 ] [ 11:34 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات
وتیور چگونه منابع آب زیرزمینی را تقویت می کند؟
کند شدن جریان آب سطحی به واسطه برخورد با سدهای وتیوری، سبب افزایش مدت زمان "ماند هیدرولیکی" آن شده و در نتیجه فرصت بیشتری برای نفوذ آب در زمین به وجود می آید. مسیرهایی که توسط ریشه های بلند وتیور در درون خاک باز شده نیز به نفوذ آب در لایه های پایین تر خاک کمک می کند.
کارکرد ویژه وتیور در کند کردن سرعت جریانات آب و کمک به نفوذ آن در درون زمین، منجر به افزایش کلی رطوبت خاک، و در بلندمدت سبب بازسازی و تقویت منابع آب زیرزمینی می گردد.

flood1
تصویر فوق دو سطح، یکی فاقد پوشش و دیگری دارای پوشش وتیور و تأثیر جریان آب در هر کدام را توضیح می دهد

هنگامی که آب باران بر یک سطح فاقد پوشش گیاهی مناسب جاری می شود:
  • لایه بالایی خاک به سرعت ساییده می شود
  • پس از قطع شدن جریان آب، قشر سطحی خاک به سرعت خشک می شود
  • جریان سیل آسای آب در پایین دست خطر طغیان رودخانه ها را در پی دارد
  • چشمه ها و چاه های اطراف دامنه ها و دره ها، تغذیه نشده و خشک می شود
هنگامی که آب بر یک سطح برخوردار از سیستم وتیوری جاری می شود:
  • فرسایش خاک به حداقل می رسد
  • درصد بالایی از آب باران در زمین نفوذ می کند
  • تا زمانی که خاک از لحاظ رطوبت اشباع نشده باشد، سیلاب کنترل می شود
  • منابع آب زیرزمینی، تغذیه و بازساری می شود
forces
پخش و کاهش نیروهای هیدرولیکی توسط پرچین های وتیور





طبقه بندی: كاربردهای وتیور،  حفاظت از خاک و آب، 
برچسب ها: منابع آب زیرزمینی، طغیان رودخانه، رواناب، ماند هیدرولیکی،  
[ پنجشنبه 4 خرداد 1391 ] [ 11:12 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات
کنسرو آب و خاک
آب و خاک، دو منبع گرانقدر و حیاتی برای تولید غذا و ادامه بقای انسان محسوب می شوند. لایه بالایی سطح خاک تا عمق حداکثر 50 سانتی متر، حاصلخیزترین بخش از خاک برای انجام فعالیت های کشاورزی است.
گفته می شود که برای تولید 1 سانتی متر خاک حدود 100 سال زمان لازم است؛ اما این منبع ارزشمند همواره در معرض تخریب و فرسایش قرار دارد، چه به واسطه عوامل طبیعی و چه توسط انسان.
ضعیف شدن یا از بین رفتن پوشش گیاهی، وقوع سیلاب ها، فرسایش ناشی از باد، شخم زنی و شیاربندی زمین ها با روش های غیر اصولی، حفر چاه های عمیق و برداشت بی رویه از منابع آب زیر زمینی و عدم تدبیر برای جایگزینی آن، غرقاب کردن زمینهای کشاورزی و... همه و همه سبب از دست رفتن منابع آب و خاک و در نتیجه به خطر افتادن امنیت غذایی و بهداشتی انسان و بروز قحطی و مشکلات اقتصادی حاد می گردد.
گیاه وتیور یکی از مهمترین گیاهان مورد استفاده در پروژه های مهندسی زیستی(Bio Engineering) در دنیا محسوب می شود. کارکرد خارق العاده و خواص ویژه این گیاه در حفاظت از خاک و حفظ و تقویت منابع آب، وتیور را به چهره ای جهانی تبدیل کرده، چنانکه بانک جهانی(World Bank) از سال 1987 این گیاه را به عنوان راهکاری مؤثر، بی ضرر و ارزان برای جلوگیری از فرسایش و هدر رفت خاک به کشورهای جهان معرفی کرده و در بسیاری از پروژه های ترویج و کشت وتیور در سراسر دنیا خصوصا در کشورهای آفریقایی سرمایه گذاری کرده است.
فناوری زیستی وتیور را در دنیا با نام سیستم های وتیوری (Vetiver Systems) می شناسند.

world bank logo
(ویرایش سوم از فایل معرفی وتیور مربوط به بانک جهانی با عنوان "Vetiver Grass The Hedge Against Erosion" را میتوانید از اینجا دانلود کنید.)

وتیور چگونه عمل می کند؟

ریشه های طویل و انبوه گیاه وتیور، در اعماق خاک نفوذ کرده و همانند چنگک هایی توده های خاک را در لابلای خود به دام می اندازد.
همچنین اختلاط ریشه های وتیور با ذرات خاک، نوعی سازه کامپوزیتی را در  زیر سطح به وجود می آورد که از حرکت لایه های خاک جلوگیری می کند.

vetiver soil composite

ساقه های راست و محکم این گیاه نیز قادر است انرژی جنبشی رواناب ها را کاهش داده و در برابر حرکت گل و لای مقاومت نماید.
لذا چنانچه نشاهای این گیاه در کنار هم با فواصل معین و به صورت نواری در راستای خطوط تراز(هم ارتفاع) کاشته شود، همانند سدی محکم در برابر سیلابها قرار گرفته، از شدت جریان و قدرت تخریب آنها کاسته و از شسته شدن و هدرروی خاک جلوگیری می نماید.

نشای وتیور

کشت

تصویر فوق لایه ای 50 سانتی متری از رسوبات را نشان می دهد که در پشت پرچین وتیوری متوقف شده است



طبقه بندی: كاربردهای وتیور،  حفاظت از خاک و آب، 
برچسب ها: فرسایش، منابع آب و خاک،  
[ سه شنبه 2 خرداد 1391 ] [ 08:03 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات

در کشور بنگلادش از این گیاه برای کنترل سیل، کناره رودخانه و کانالها استفاده می گردد. این گیاه بدلیل قدرت اسقرار زیاد، ظرفیت جذب آب فراوان و پخش انرژی هیدرولیکی میتواند ماهها بصورت کاملا غرقاب در آب زنده بماند. به همین دلیل در کانالهای آبیاری و پروژه های کنترل سیلاب بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.

مسیل2

گیاه وتیور با دارا بودن ساقه هایی محکم و ریشه ای عمیق می تواند در برابر جریان آبی با عمق یک فوت که با سرعت 30 سانتی متر بر ثانیه در حال حرکت است، به خوبی مقاومت کند.
مسیل
وتیورهای کشت شده در مسیل(مسیر عبور سیلاب)

بهره مندی از یک سیستم ریشه ای پیشرفته با عمق نفوذ زیاد، قابلیت تحمل خشکیهای شدید را نیز در اختیار این گیاه قرار میدهد. تجربیات استرالیا و هندوستان و زنده ماندن وتیور در خشکسالی های طولانی در این دو کشور، تأیید کننده این ادعاست.

خشکسالی

نتایج بعضی از تحقیقات نشان داده که یک گیاه وتیور بالغ میتواند تا 15 ماه بدون هرگونه آبیاری یا بارندگی مؤثر به حیات خود ادامه دهد. لذا می توان اینگونه نتیجه گرفت که گیاه وتیور می تواند به عنوان یک ابزار زیستی کارامد جهت بیابان زدایی و کاهش تولید ریزگردها مورد استفاده قرار گیرد.




طبقه بندی: زیست شناسی وتیور، 
برچسب ها: خشکسالی، ریزگرد، بیابان زدایی،  
[ دوشنبه 1 خرداد 1391 ] [ 08:59 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات

تحقیقات نشان داده که این گیاه تقریبا در هرجایی رشد می کند و رویش آن محدود به منطقه خاصی نیست. گیاه وتیور با انواع خاکها و آب و هوا خود را وفق می دهد و در مناطق پست یا مرتفع(نسبت به سطح دریا) قابلیت رویش دارد. در سطوح شیبدار به خوبی رشد می کند و حتی میتوان آن را به روش هیدروپونیک روی آبهای سطحی کشت نمود.

صفحات شناور وتیور در یک تالاب

گیاه وتیور در خاکهای اسیدی، قلیایی و شور استقرار می یابد و در خاکهایی که فلزات سنگین و سمی از جمله سرب، نیکل، مس، کروم، آرسنیک، سلنیوم و ... دارند مقاومت نشان داده و قابلیت جذب کلسیم، روی، منیزیم، پتاسیم، آلومینیوم، نیکل و فسفر محلول در آب را نیز دارا می باشد.

آزمایشات و مشاهده های متعدد در نقاط مختلف جهان نشان داده که این گیاه می تواند در خاکهایی با PH کمتر از 3 و بیشتر از 11 رشد نماید و همچنین در بازه دمایی بین 14- تا 55+ همچنان به حیات خود ادامه می دهد.

مقاومت کششی ریشه های وتیور تا 80 مگاپاسکال برآورد شده و به همین دلیل است که میتوان ریشه های آن را بدون آنکه پاره شود از عمق خاک بیرون کشید.








طبقه بندی: زیست شناسی وتیور، 
[ پنجشنبه 28 اردیبهشت 1391 ] [ 10:59 ق.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات

این گیاه معمولا بانام وِتیور (vetiver) شناخته می شود اما در غرب و جنوب هندوستان آن را با نام خوس (khus) می شناسند.

در برخی منابع، از این گیاه با نام Chrysopogon Zizanioides یاد شده و آن را گیاهی علفی متعلق به خانواده Poaceae و بومی منطقه جنوب شرق آسیا و هندوستان می دانند.

وتیور، گیاهی سریع الرشد است. از لحاظ آناتومیکی شباهتهای زیادی با سایر گیاهان خانواده گندمیان دارد اما از نظر مورفولوژیکی از دیگر اعضای این خانواده متمایز است زیرا دارای گره های برجسته ای است که توسط برگهای افراشته پوشیده شده و همچنین دارای ریشه ای انبوه می باشد که بصورت عمودی در اعماق خاک فرو می رود. عکسهای زیر، رشد 12 اینچی وتیور در 6 روز را نشان می دهد.

 


برای تکثیر این گیاه عمدتا از روش تقسیم ریشه و ساقه استفاده می گردد و در ردیفهایی با فاصله 10 تا 15 سانتیمتر کاشته می شود. تثبیت و عملکرد کامل و مناسب این گیاه بستگی به نوع خاک، بارندگی و حاصلخیزی دارد و بین 6 ماه تا 4 سال طول می کشد.

ریشه ها باریک و کشیده به رنگهای قهوه ای، زرد و سفید می باشد که می تواند تا عمق 4 متری خاک نیز نفوذ کرده و توده متراکمی را ایجاد نماید که در حفاظت آب و خاک بسیار مفید است.




طبقه بندی: زیست شناسی وتیور، 
برچسب ها: مورفولوژی وتیور،  
[ چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391 ] [ 04:52 ب.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات

نام علمی جنس این گیاه Vetiveria بوده که مهمترین گونه آن Vetiveria Zizanioides است. این گیاه از خانواده گندمیان )Graminaceae( و از قبیله Andropogoneae بوده و یک گیاه دائمی مناطق گرمسیری و بومی هندوستان می باشد.
این گیاه در مناطق حاره ای هر دو نیم كره یافت می شود. از جمله كشورهایی كه این گونه در آنها می روید می توان به هندوستان، اندونزی، فیلیپین، ویتنام، چین، تایلند، مالزی، استرالیا، هائیتی، السالوادور، آمریكا ، ماداگاسكار، در آفریقا از اتیوپی تا افریقای جنوبی و سنگال اشاره نمود.

از نظر آناتومیکی، این گیاه هیدروفیل (آبدوست) است ولی به لحاظ سیستم ریشه ای گسترده و کارکرد گیاه، در گروه زروفیتها(خشکی پسند ها) طبقه بندی می گردد.

گیاه وتیور دارای تمایل به زندگی اجتماعی بوده و بصورت گروهی زندگی می کند.

رشد ساقه ها از تاج زیرزمینی گیاه، سبب مقاومت آن در برابر سرمای شدید، آتش سوزی و تنش های مکانیکی ناشی از چرای سنگین دام می گردد.

برگها می­توانند بین 120 تا 150 سانتیمتر طول و 0.8 سانتیمتر عرض داشته باشند. خوشه ها بین 15 تا 30 سانتی متر طول  داشته و دارای ساقه های فرعی به شکل مارپیچ و با بلندای 2.5 تا 5 سانتی متر می باشند. سنبلچه ها  به صورت جفتی بوده و دارای سه جوانه هستند.

ساقه های گیاه کاملا راست و سفت بوده و در برابر جریان آب با عمق زیاد مقاومت می کند(0.6 تا 0.8 متر). چنانچه آب بیش از حد گل آلود نباشد، این گیاه قادر است شرایط غرقاب را تا 2 ماه تحمل نماید.

سیستم ریشه ای وتیور دارای ساختاری عالی و بسیار قوی است. ریشه ها قادرند در خلال سال اول، بین 3 تا 4 متر در عمق خاک فرو روند و درضمن فاقد ریزوم و استولون می باشند. این خصلت ها سبب می شود که گیاه وتیور در برابر خشکسالی بسیار مقاوم بوده و بتواند برای حفاظت از خاک در برابر فرسایش صفحه ای مورد استفاده قرار گیرد.

در شرایطی که رسوبات ناشی از سیلاب، ساقه های گیاه را بپوشاند، ریشه های جدید از محل گره های مدفون شده رشد خواهند کرد.

وتیور در برابر انواع آفتها و بیماری ها از جمله حشرات و نماتدها مقاوم بوده و برگهای سبز آن به آسانی آتش نمی گیرد.

این گیاه از نوع C4 بوده و دارای بالاترین راندمان فتوسنتزی می باشد، اما به دلیل دارا بودن همین خصلت نیز در برابر سایه حساس است و چنانچه برای مدت طولانی در سایه قرار گیرد آسیب خواهد دید.

گل های این گیاه به ندرت تولید بذر می کند و بذرهای آن عقیم هستند. همین ویژگی به همراه فقدان ریزوم واستولون سبب شده که وتیورگراس به عنوان گیاهی ایمن (از لحاظ تکثیر پذیری) در برنامه های مختلف زیست محیطی و در گستره وسیعی از کشورهای جهان مورد استفاده قرار گیرد. به عبارت دیگر این گیاه قابلیت تبدیل شدن به علف هرز را ندارد و تنها در جایی می روید که ما آن را کاشته باشیم.




طبقه بندی: زیست شناسی وتیور، 
برچسب ها: مورفولوژی،  
[ پنجشنبه 21 اردیبهشت 1391 ] [ 12:14 ب.ظ ] [ مرکز پژوهش امام صادق(ع) ]
نظرات
.: مرکز پژوهش Sadiq :.

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
تماس با ما